Interpelacja nr 8655

do ministra infrastruktury

w sprawie remontu wiaduktu w Kolcach gm. Głuszyca

Zgłaszający: Sylwia Bielawska

Data wpływu: 16-03-2025

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego zwrócił się burmistrz gminy Głuszyca p. Roman Głód z prośbą o pomoc w sprawie, która nabiera międzynarodowego znaczenia z uwagi na zainteresowania władz oraz Ambasady Izraela w Polsce. Sprawa dotyczy nieuregulowanej od lat kwestii przywrócenia dojazdu do Cmentarza Ofiar Faszyzmu, na którym spoczywają w masowych grobach, pomordowani przez żołnierzy hitlerowskich Niemiec, więźniowie obozów koncentracyjnych KL Gross-Rosen oraz Auschwitz-Birkenau w liczbie ok. 2 tys. osób. Cmentarz ten znajduje się w niewielkiej wsi Kolce, w gminie Głuszyca, zajmuje powierzchnię 0,216 ha i składa się z 25 grobów zbiorowych oraz kilku indywidualnych. Miejsce to zostało przed laty uznane za Pomnik Martyrologii, znajdujący się na trasie szlaku martyrologii, którego znakowana na czarno trasa prowadzi z Głuszycy Górnej przez Kolce – Cmentarz Ofiar Faszyzmu, Tajemnicze Podziemne Miasto Osówka, Grządki, Riese – Podziemne Fabryki Walimia, Walim, Podziemną Trasę Włodarz do Jugowic i stanowi ważny element lokalnego dziedzictwa. Gmina Głuszyca od lat dba o właściwe zabezpieczenie i upamiętnienie ofiar okrucieństwa projektu Riese i KL Gross-Rosen utrzymując porządek na cmentarzu oraz opiekując się mogiłami osób pomordowanych. Dodatkowo utrzymuje też gminną drogę prowadzącą do miejsca pochówku.

Niestety od wielu już lat, a dokładnie od września 2012 r., gmina Głuszyca toczy też spór prawny z Polskimi Kolejami Państwowymi (dalej PKP SA) odnośnie do kwestii odbudowy mostu, którym można dojść i dojechać do cmentarza. Właściciel mostu – spółka PKP SA – nie jest kompletnie zainteresowany odbudową, a gmina nie ma żadnych możliwości prawnych, ani tym bardziej finansowych na realizację tej inwestycji. Od lat spółka PKP SA wykorzystuje swoją uprzywilejowaną pozycję monopolisty i właściciela, prowadząc długoletnią batalię sądową, w trakcie której neguje decyzje Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej DWINB). Burmistrz gminy Głuszyca może jedynie bezradnie przyglądać się działaniom spółki, która ewidentnie od trzynastu już lat nie ma zamiaru doprowadzić do realizacji wydanych postanowień sądowych, co niekorzystnie wpływa na rozwój turystyki w tejże miejscowości oraz stosunki polsko-izraelskie.

Opis sytuacji:

Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr 1247/2012 z dnia 26 września 2012 r., nakazał Polskim Kolejom Państwowym SA usunięcie w terminie do dnia 31 grudnia 2015 r. nieprawidłowości stanu technicznego wiaduktu drogowego w ciągu drogi wewnętrznej w m. Kolce nad linią kolejową nr 286 Kłodzko Główne-Wałbrzych Główny szlak Ludwikowice Kłodzkie-Głuszyca w km 37.870 na działce nr 114, AM-1, obręb Kolce, poprzez:

• wykonanie żelbetowej płyty pomostu, jako podbudowy nowej izolacji i nawierzchni bitumicznej,
• wymianę skorodowanych elementów 5 podłużnic i 1 poprzecznicy,
• usunięcie skorodowanych centralnych fragmentów wszystkich blach nieckowych,
• naprawienie i uzupełnienie elementów balustrad,
• wykonanie nowych powłok malarskich na (wcześniej oczyszczonych z pozostałości starych powłok oraz z produktów korozji powierzchniowej) stalowych przęsłach wiaduktu,
• wykonanie nowej konstrukcji jezdni na obiekcie i na dojazdach,
• wykonanie gruntownej naprawy przyczółków (miejscowe uzupełnienie i wymiana brakujących bloków kamiennych, wykruszonych i wyługowanych spoin, przemurowanie na nowo fragmentów górnych partii przyczółków oraz oczyszczenie wokół podpór z roślin i odpadów),

oraz na podstawie art. 66 ust 2 ustawy Prawo budowlane zakazał użytkowania przedmiotowego wiaduktu do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Na wniosek strony DWINB swoją decyzję Nr 1247/2012 dwukrotnie zmienił (decyzją Nr 171/2014 z dnia 29 stycznia 2014 r. oraz decyzją Nr 615/2015 z dnia 25 maja 2015 r.) w zakresie terminu wykonania nałożonych obowiązków przedłużając termin do dnia 31 grudnia 2015 r. przychylając się do argumentów strony.

Tymczasem pełnomocnik PKP SA, p. Bartosz Mazur, dyrektor regionalny ds. eksploatacji nieruchomości we Wrocławiu, wnioskiem z dnia 28 grudnia 2015 r., wystąpił na podstawie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. KPA o prolongatę terminu obowiązków dotyczących wiaduktu kolejowego w miejscowości Kolce, gmina Głuszyca na dzień 31 grudnia 2016 r. Jako przesłankę do zmiany decyzji strona podniosła następującą argumentację: „Zakres robót budowlanych remontu przedmiotowego wiaduktu oraz ich specyfikacja wymagają zaangażowania znacznych środków finansowych. Pomimo starań uwzględnienie i zabezpieczenie finansowe pokrycia wydatków wynikających z zakresu prac nakazanych w decyzji nie uzyskano, wobec braków środków pieniężnych, finansowania przedmiotowych robót na rok 2015. PKP SA czyni starania o zabezpieczenie odpowiednich środków finansowych na rok 2016”. Dodatkowo poinformowano, iż „wykonane zostały prace mające na celu zabezpieczenie wiaduktu zmierzające do wyeliminowania ewentualnego zagrożenia. Obiekt został zamknięty. Wiadukt i zabezpieczenia znajdują się pod systematyczną kontrolą administratorów PKP SA”. Ponieważ strona składająca wniosek o prolongatę terminu nie zagwarantowała dotrzymania tego terminu oraz nie przedstawiła żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które uzasadniałyby kolejne przedłużenie terminu w celu usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego wiaduktu drogowego w ciągu drogi wewnętrznej w m. Kolce nad linią kolejową nr 286, DWINB decyzją nr 260/2016 z dnia 24 lutego 2016 r. odmówił zmiany własnej w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku. W wyniku tej decyzji PKP SA pismem z dnia 7 marca 2016 r. złożyła odwołanie od decyzji DWINB do organu II instancji. GINB decyzją DON.7100.239.2016.WEJ z dnia 19 kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję DWINB.

W następstwie powyższego PKP SA złożyły wniosek w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji DWINB Nr 1247/2012 z dnia 26 września 2012 r. Od tej pory ruszyła karuzela wznawiania i podważania kolejnych decyzji poszczególnych organów:

• GINB decyzją DON.7200.332.2016.JGC z dnia 13 lipca 2016 r. stwierdził nieważność decyzji DWINB Nr 1247/2012 z dnia 26 września 2012 r.
• GINB decyzją DON.7200.332.2016.KP1 z dnia 6 września 2016 r. po rozpatrzeniu wniosku gminy Głuszyca utrzymał w mocy własną decyzję DON.7200.332.2016.JGC z dnia 13 lipca 2016 r.
• Gmina Głuszyca zaskarżyła decyzję GINB znak DON.7200.332.2016.KPI z dnia 6 września 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
• Prawomocnym wyrokiem z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt. VII SANVa 2526/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję GINB z dnia 6 września 2016 r., jak również poprzedzającą ją decyzję GINB DON.7200.332.2016.JGC z dnia 1 lipca 2016 r. stwierdzającą nieważność decyzji DWINB Nr 1247/2012 z dnia 26 września 2012 r.
• W następstwie powyższego GINB decyzją DON.7200.332.2016.ANE z dnia 6 lutego 2018 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji DWINB Nr 1247/2012 z dnia 26 września 2012 r., niniejsza decyzja jest ostateczna w administracyjnym toku postępowania.

W marcu 2022 r. DWINB wezwał PKP SA do przekazania informacji o realizacji nałożonych obowiązków oraz przedłożenia uwierzytelnionej kopii protokołu z przeprowadzonej kontroli w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania. W odpowiedzi na wezwanie PKP SA przesłały kopie protokołów z przeprowadzonych kontroli okresowych oraz poinformowały, że nie mają informacji czy zapadło prawomocne orzeczenie w związku ze złożoną skargą. Wobec powyższego Główny Urząd Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 16 listopada 2022 r. zwrócił akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie!

W grudniu 2022 r. organ nadzoru budowlanego wezwał PKP SA do wykonania obowiązku nałożonego w swojej decyzji Nr 1247/2012 z dnia 26 września 2012 r. Poinformował również, iż w przypadku dalszego niewykonywania nałożonego obowiązku sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego przewidzianego dla egzekucji świadczeń o charakterze niepieniężnym. Pouczono także, iż o wykonaniu obowiązku należy poinformować tut. organ pisemnie, a brak pisemnej informacji w tym przedmiocie będzie równoznaczny z niewypełnieniem obowiązku. PKP SA w odpowiedzi na upomnienie pismem z dnia 12 grudnia 2022 r. poinformowały, iż obecnie są w trakcie przygotowania postępowania na zamówienie dokumentacji projektowo-kosztorysowej remontu przedmiotowego wiaduktu. Termin realizacji tego etapu zaplanowany został na koniec II kwartału 2023 r. DWINB postanowieniem nr 18/2023 z dnia 5 stycznia 2023 r. nałożył na PKP SA grzywnę w celu przymuszenia i wezwał do wykonania obowiązków wynikających z decyzji DWINB w terminie 16 miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia.

PKP SA w dniu 12 stycznia 2023 r. wniosło oczywiście zażalenie na postanowienie DWINB. GINB postanowieniem DON.7101.16.2023.WEJ z dnia 2 marca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie DWINB z dnia 5 stycznia 2023 r. Wówczas to pełnomocnicy PKP SA – pan Tadeusz Szulc dyrektor Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami we Wrocławiu oraz Pan Bartosz Mazur dyrektor regionalny ds. Eksploatacji Nieruchomości we Wrocławiu – wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2024 r., znak KNWr11.261.1.2022.PS/16, UNP:2024-0193667, wystąpili na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. KPA o zmianę decyzji nr 1247/2012 DWINB z dnia 26 września 2012 r. w zakresie ustalenia nowego terminu realizacji nałożonych obowiązków na dzień 31 grudnia 2025 r. Jako przesłankę do zmiany decyzji strona podniosła, iż przedmiotowy obiekt stanowi główny dojazd do Cmentarza Ofiar Faszyzmu w Kolcach, ale nie stanowi on innej celowej przeprawy. Szacunkową wartość wykonania robót budowlanych objętych nakazem wyliczono na ok. 1,5 mln zł. Celem zabezpieczenia i zachowania przejścia do tegoż obiektu pamięci historycznej zaproponowano opracowanie alternatywnej drogi dojścia do cmentarza w poziomie torów. Według wnioskodawców budowa tej przeprawy znajduje nie tylko swoje uzasadnienie ekonomiczne, ale również stanowi najbliższą możliwą komunikację wraz z zapewnieniem miejsc postojowych, co korzystnie wpłynęłoby na kompleksowe urządzenie tego historycznego punktu. W konsekwencji PKP SA obecnie przygotowuje opinie dotyczące ww. inwestycji z zarządcą kolei. Przy ww. założeniu i realizacji wspomnianej inwestycji wiadukt, który jest objęty dotychczasowym obowiązkiem nakazu remontu zostałby zlikwidowany, a dotychczasowa decyzja stała by się bezprzedmiotowa.

Za zmianą decyzji i ustalenia nowego terminu realizacji przemawia interes strony spółki PKP SA, który należy utożsamiać z zaniechaniem wydatkowania środków na obiekt, który byłby zbędny, gdyż funkcje komunikacyjną z obiektem historycznym zapewniałoby nowe przejście przez torowisko. Ważne jednak, aby w odpowiedni sposób zadbać też o interes społeczny. Ten ostatni odnosi się do przygotowania przejścia komunikacyjnego, który z uwagi na częstotliwość jego wykorzystania na potrzeby dojazdu/dojścia do miejsca pamięci, powinien być w pełni bezpieczny, z nowoczesnymi rozwiązaniami technicznymi zwiększającymi bezpieczeństwo na styku ruchu kolejowego i ruchu pieszego. W miejsce istniejącego obiektu, który konstrukcyjnie i technicznie wymaga przeprowadzenia kosztownych działań zachowawczych, a jego funkcje użytkowe z uwagi na wiek i stan generowały by dalsze koszty utrzymaniowe, zaproponowano stworzenie w pełni bezpiecznego przejazdu. PKP SA składając wniosek wniosła też o prolongatę terminu na dzień 31 grudnia 2025 r. wykonania obowiązków nałożonych w decyzji DWINB – niestety po raz kolejny nie zagwarantowała dotrzymania tego terminu oraz nie przedstawiła żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które uzasadniałyby przedłużenie terminu w celu usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego wiaduktu drogowego w ciągu drogi wewnętrznej w m. Kolce nad linią kolejową nr 286. Po raz kolejny PKP SA nie dąży do wykonania nałożonego obowiązku dotyczącego usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego wiaduktu drogowego w ciągu drogi wewnętrznej w m. Kolce nad linią kolejową nr 286 Kłodzko Główne-Wałbrzych Główny szlak Ludwikowice Kłodzkie-Głuszyca w km 37.870 na działce nr 114, AM-1, obręb Kolce, ile zabiega o przesuwanie w czasie terminu wykonania nakazu. Świadczy to dobitnie o notorycznym unikaniu przez spółkę podjęcia działań przywracających odpowiedni stan techniczny przedmiotowego wiaduktu drogowego, umożliwiających jego bezpieczne użytkowanie. Zakres nałożonego obowiązku, który należało wykonać był znany zarządcy PKP SA – niestety nakazu wciąż nie zrealizowano, nic też nie wskazuje, że do wykonania obowiązku dojdzie w najbliższej przyszłości. Ponad trzynastoletni termin na usunięcie nieprawidłowości stanu technicznego przedmiotowego wiaduktu drogowego, przy zachowaniu należytej staranności, był dawno realny! Niestety ze strony PKP SA nie widać woli załatwienia tej sprawy oraz podjęcia działań przywracających odpowiedni stan techniczny przedmiotowego wiaduktu drogowego, umożliwiających jego bezpieczne użytkowanie. Pozorowane działania w postaci alternatywnego dojazdu, czy np. list z lutego 2025 r., w którym prosi się gminę o wskazanie miejsc, w których możliwe byłoby ustawienie tablic/znaków informujących o Cmentarzu Ofiar Faszyzmu w Kolcach, wydają się jawną kpiną zwłaszcza w kontekście konkluzji listu, w którym zanotowano, iż „ułatwienie dostępu będzie miało korzystny wpływ na poprawę wizerunku oraz podkreśli dbałość o zachowanie wartości historycznych”. Burmistrz gminy nadal nie wie kiedy i jaki rodzaj prac zostanie podjętych w związku z przywróceniem możliwości dojazdu do Cmentarza Ofiar Faszyzmu w Kolcach.

Mając na uwadze powyższe proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy prawdą jest, że PKP SA wydała w trakcie tej trzynastoletniej batalii urzędowej i sądowej setki tysięcy złotych na odwlekanie wykonania nakazu, które podobno równoważą koszt nałożonego remontu? Proszę o podanie łącznej kwoty kosztów sądowych poniesionych przez PKP SA w tej sprawie? Poprzez „koszty sądowe” rozumiem wszelkie płatności, które należało uiścić w związku z wszczęciem, prowadzeniem i zakończeniem postępowania w danej sprawie od września 2012 r. W skład tak rozumianych kosztów sądowych wchodzą opłaty sądowe, wydatki i opłaty kancelaryjne, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika itp.
2. Kiedy PKP SA podejmie realne działania i przywróci możliwość dojazdu do Cmentarza Ofiar Faszyzmu w Kolcach?
3. Jakie działania zostaną podjęte w tym roku? Proszę o przesłanie harmonogramu prac oraz założeń budżetowych.
4. Czy w ramach zaplanowanych prac wykonana będzie odbudowa wiaduktu kolejowego czy też inne rozwiązanie, którego głównym celem będzie zabezpieczenie i zachowanie bezpiecznego przejścia do tegoż obiektu pamięci historycznej?
5. Czy PKP SA posiada i będzie realizowało projekt alternatywnej drogi dojścia do cmentarza w poziomie torów? Czy przy założeniu i realizacji alternatywnej drogi dojścia wiadukt, który jest objęty dotychczasowym obowiązkiem nakazu remontu zostałby zlikwidowany?

Z wyrazami szacunku

Sylwia Bielawska
Posłanka na Sejm RP